Die grafte van Piet en Dirkie Uys ontdek (Historia, 2021)
Dit  is  duidelik  dat die  Boere wat twaalf  dae  later  aan Owen en dieander Engelse van Port  Natal  van die  geveg naby Dingaanstat vertel  bet,nie  saam met  Uys  was, toe  hy  en Dirkie   claar gesneuwel bet  nie.    Dieindruk  wat bulle  gelaat bet, was dat hulle  saam met die  ander sewe manwas wat  claar in  die  poort  by  die  rotsmuur geval bet.Volgens  'n  verklaring  deur wyle  Tant  Annie  Martens  van  Grey townaan skrywer hiervan, bet haar  grootvader, Philip  Nel,  die  eerste landdrosvan  Pietermaritzburg,  wat  saam  met  Uys  was,  aan  haar  vertel  hoedatDirkie  reeds uit  die  gevaar was, toe  hy  omgedraai bet  om saam met  syvader te sterwe.  Volgens haar jonger broer Hansie, was hy  (Dirkie)  reedsdie  berg  uit.    Coetser verklaar  weer dat die  kommando van Uys  nog  totonder  die   berg  geveg  bet,  onderwyl  Dirkie    gesneuwel bet.    Hattingdaarenteen, verklaar  dat Uys, as gevolg van 'n  dodelike wond, stadig agterdie  ander aangekom het, maar agtergelaat moes word.   Dirkie  bet geweierom sy vader te verlaat en is  gevolglik saam met horn gedood.  Op die sketsvan  die  slagveld  wat  hy  vir  Ode,  die  geskiedskrywer, geteken het,  duiHatting  die  plek  met  'n  kolletjie   aan waarby die  naam Piet  Uys  geskryfis.    Hy  was nie  self  teenwoordig nie,  maar moes die  gegewens gekry  betterwyl  die Wenkommando op Vaalkop gelaer was, vanwaar hy die slagveldkon sien.   Hy  bet destyds 'n  dagboek gehou.  Op hierdie skets word  ook diekop  waaroor  die  Boere  getrek  bet,  die  kloof   waarin  die  derde Zoeloe.kommando hulle  versteek bet, die  halfsirkelvormige rante  met die  dubbelespruit in die poort, die plek by die spruit  waar bulle  hul handperde agterge.laat bet en die kliprant  waaronder Uys geval bet, aangedui. Sonder hierdieaanduiding  sou ons die  grafte  van  Piet  en Dirkie  Uys,  sowat 1,000 treebokant die  poort, nie  gevind bet nie.   Hatting  is  dieselfde man wat destydsdie  graf  van Piet Retief  en sy mense aangewys bet
Keywords: Uys; Dirkie; Commandos; Piet; Graves