Die wedervarings van 'n oud-onderwyser tydens die Tweede Vryheidsoorlog, 1899-1902 IV (Historia, 2021)
As  gevolg  van  die  neerlae,  bet  claar  'n  verandering   in  die  opperbeveloor   die   Britse   troepe   in   Suid.Afrika     plaasgevind,   en  word   sir   RedversBuller   deur  lord   Roberts  opgevolg.     In   bevel  van  'n   leer  wat  in   'n  vel.brokkelde   toestand  verkeer  bet,  ontvang  Buller,   nou  as  ondergeskikte,  bevelom  nie  te  talm  Die, maar  om  onverwyld   in  'n  hernieude  aanslag,  die  vyanddie  genadeslag  toe  te  dien.     Hierdie   aanslag   sou  op  die   lohannesburgsekommando   te  Jande  kom   en  dit   sou  koes  en  pareer  kos  om  die   aanslaeaf   te  weer.Deur   'n   onderbreking    in   die   rantereeks,  vertoon   Vaalkrans,   'n   platkoppie,   claar   'n   afgeknotte   punt. Met   die   koppie    as   bopunt,    bet   dielohannesburgse   kommando   langs  die  Tugela   af  op  verskeie  punte  posisieingeneem.     Aangesien  die   koppie   binne   gerieflike    afstand   van  ons   laergelee  was, is  korporaal   Tully   aangese om  dit  met  behulp  van  'n  korporaal-skap   van   dertig   voetgangers  te  beset.Deur  die  maneuwers  van  die  vyand   aan  die   oorkant   van  die  Tugelaopmerksaam   gemaak,  kon   die   Van   del   Byl.veldkornetskap    op   ontvangsvan  die  be rig   dat  die  Engelse  Vaalkrans   aanval,   onmiddellik    gehoor  geeaan  die   bevel   om   saam  met   aDder  kommando-afdelings,    steun  te   gaanverleen.     Kanon.   en  kleingeweervuur    bet  vir   die   soveelste  keel   die   aan-yang   van   'n  geveg  aangeknndig. Met   'r.   gevoel   van  jammerte    vir   diegroepie  burgers  op  die  koppie,   bet  ons  kortpad   gekies  oor   'n   oop  vlaktewat   aan  die   Engelse  artilleriste     'n   gunstige   oomblik   gebied   bet   om  nahartelus   die  geledere  van  die  voortjaende   burgers   uit  te  dun  -gelukkigegler,   sonder   enige   sukses.Van  'n  sloot  wat  na  aan  ons  laer  was  en  in  die  rigting   van  Vaalkransgestrek  bet,  kon   die   lohannesburgers,   by  bulle   aankoms  op  die   gevegs.terrein,   gebruik   maak   om  te  voet  voort   te  beweeg  tot   waar   die   sloot   'nelmboog  vorm.     Van  hierdie   punt  af  was  Vaalkrans   betreklik   naby  gelec.Die  skuins  wal  van  die  sloot,  bet  as borswering   en  gedeeltelike  beskuttingteen  die  fond   en  bont  trekkende   skenve  van  barstende  bomme  gedien.Hierdie    sloot   bet  die  rigting    aangewys  vir   'n  voortrukkende   Engelseleer. Om   met   'n   deurbraak   te   kon   slaag,  moes  die   afdelings   van   dielohannesburgse   kommando    eers   weggevee  word. Vandaar   die   hewigekanonnade   met  liddietbomme. Ben  ViJjoen,   kommandant   van  die  lohan-nesburgse kommando   (later  in  die  oorlog   Assistent  Kommandant-generaal),bet  die  bombardem~nt  deur  ons  op  5  Februarie   in  die  slag  van  Vaalkransverduur,   beskryf   as  die   hewigste   van   die   hele   oorlog. Na   afloop   vandie   geveg,  bet  hy,  as  gevolg  van  harsingskudding,   vir   'n  geruime  tyd   aanhewige   hoofpyn   gely
Keywords: Anglo-Boer war; Battles; Vaalkrans